Além das Fronteiras
Os Mongóis nas Fontes Cristãs (1235-1245)
Palavras-chave:
Mongóis, Fronteira, Mobilidade, Hungria, História ConectadaResumo
O presente estudo analisa alguns dos primeiros relatos latinos sobre os mongóis. Antes que o papa Inocêncio IV enviasse um embaixador ao Khanato, houve esforços de agentes históricos para reunir informações acerca dos denominados tártaros. Esses documentos incluem os relatos de frei Juliano, a Epístola do Lamento Pesaroso de Mestre Rogério e o testemunho de Pedro da Rússia. As obras desses autores fornecem um quadro interessante sobre como diferentes regiões e autoridades se relacionaram com a “tempestade mongol”, como se iniciou o levantamento de informações sobre esses povos na Cristandade Latina e a importância da mobilidade e da comunicação na transmissão desse conhecimento. O conceito de fronteira é aplicado ao trabalho, pois, como se pretende demonstrar, as fontes apresentam noções de territorialidade que nos remetem a esse conceito. Assim, através de uma pesquisa de história conectada, busca-se enfatizar que mobilidade, circulação e territorialidade não são categorias excludentes.
Referências
Fontes
Annales monasterii de Burton. Ed. Henry Richards Luard. In: Annales Monastici, 5 vols. Rolls Series, 36, Vol. 1. London, 1864.
BÍBLIA DE JERUSALÉM. São Paulo: Paulus, 2006.
Descriptio itineris prioris fr. Iuliani a fr. Richardo. ARCHIVUM EUROPAE CENTRO-ORIENTALIS. Tomo III, Fasc. 1-3. Budapeste, 1937, p. 21-25.
Epistola fr. Iuliani de bello Mongolorum. ARCHIVUM EUROPAE CENTRO-ORIENTALIS. Tomo III, Fasc. 1-3. Budapeste, 1937, p. 35-39.
Epistola de vita Tartarorum a fr. Iuliano. ARCHIVUM EUROPAE CENTRO-ORIENTALIS. Tomo III, Fasc. 1-3. Budapeste, 1937, p. 44-47.
Magisteri Rogerii. Epistola in miserabile carmen super destructione regni Hungarie per Tartaros facta / Master Roger’s. Epistle to the sorrowful lament upon the destruction of the kingdom of Hungary by the Tatars. Edição bilíngue. Tradução e comentários de János M. Bak and Martyn Rady. Budapest/New York: CEU PRESS, 2010.
MATEUS DE PARIS. Chronica majora. Ed. Henry Richards Luard. Vols. III-V. Londres, 1876-1880.
RAYNALDI, O. Annales Ecclesiastici Caesaris Baronii. Colonia Agrippina, 1664f., vol. XXI.
Bibliografia
ABULAFIA, David; BEREND, Nora. Medieval Frontiers: Concepts and Practices. London and New York: Routledge, 2016.
ATWOOD, Christopher P. The Rise of the Mongols: Five Chinese Sources. Indianapolis/Cambridge: Hackett Publishing Company, 2021.
BARTH, Fredrik. Grupos étnicos e suas fronteiras. In: POUTIGNAT, P.; STREIFF-FENART, J. Teorias da Etnicidade. São Paulo: Fundação Editora da UNESP, 1998.
BEREND, Nora. At the Gate of Christendom. Jews, Muslims and ‘Pagans’ in Medieval Hungary, c. 1000-c. 1300. Cambridge: Cambridge University Press, 2001.
CONRAD, Sebastian. O que é história global? Lisboa: Edições 70, 2019.
DIENES, Mary. Eastern Missions of the Hungarian Dominicans in the First Half of the Thirteenth Century. Isis, Vol. 27, N. 2, pp. 225-241, 1937. Disponível em: <https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/347242?journalCode=isis>. Acesso em maio de 2024.
DOUKI, Caroline; MINARD, Philippe. Global History, Connected Histories: A Shift of Historiographical Scale? Revue D’Histoire Moderne & Contemporaine, Vol. 54-4, N. 5, pp. 7-21, 2007. Disponível em <https://www.cairn-int.info/article-E_RHMC_545_0007--global-history-connected-histories.htm>. Acesso em abril de 2024.
GUZMAN, Gregory G. European clerical envoys to the Mongols: Reports of Western merchants in Eastern Europe and Central Asia, 1231-1255. In: Journal of Medieval History, vol. 22, n. 1, pp. 53-67, 1996. Disponível em: <https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0304418196000085>. Acesso em abril de 2024.
JACKSON, Peter. The Mongols and the West, 1221-1410. London/New York: Routledge, 2005.
______. The Testimony of the Russian ‘Archbishop’ Peter Concerning the Mongols (1244/5): Precious Intelligence or Timely Disinformation? JRAS – Journal of the Royal Asiatic Society, Series 3, 26, 1-2, pp. 65-77, 2016. Disponível em: <https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/testimony-of-the-russian-archbishop-peter-concerning-the-mongols-12445-precious-intelligence-or-timely-disinformation1/E113AF622376EF8451502A58207E869E>. Acesso em abril de 2024.
MAY, Timothy. The Mongol Empire. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2018.
SAUNDERS, J. J. The History of the Mongol Conquests. New York: Barnes & Noble, Publishers, 1971.
SUBRAHMANYAM, Sanjay. Connected Histories: Notes towards a Reconfiguration of Early Modern Eurasia. Modern Asian Studies, Vol. 31, N. 03, pp. 735-762, 1997. Disponível em: <https://www.cambridge.org/core/journals/modern-asian-studies/article/abs/connected-histories-notes-towards-a-reconfiguration-of-early-modern-eurasia1/994952F5EFC854AFA7CF0D7DB6A88925>. Acesso em março de 2024.
SZENDE, Katalin. Trust, Authority, and the Written Word in the Royal Towns of Medieval Hungary. Turnhout: BREPOLS, 2018.
Downloads
Publicado
Edição
Seção
Licença
Copyright (c) 2025 História, histórias

Este trabalho está licenciado sob uma licença Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Autores que publicam nesta revista concordam com os seguintes termos:
- Autores mantêm os direitos autorais e concedem à revista o direito de primeira publicação, com o trabalho simultaneamente licenciado sob a Licença Creative Commons Attribution que permite o compartilhamento do trabalho com reconhecimento da autoria e publicação inicial nesta revista.
- Autores têm autorização para assumir contratos adicionais separadamente, para distribuição não-exclusiva da versão do trabalho publicada nesta revista (ex.: publicar em repositório institucional ou como capítulo de livro), com reconhecimento de autoria e publicação inicial nesta revista.
- Autores têm permissão e são estimulados a publicar e distribuir seu trabalho online (ex.: em repositórios institucionais ou na sua página pessoal) a qualquer ponto antes ou durante o processo editorial, já que isso pode gerar alterações produtivas, bem como aumentar o impacto e a citação do trabalho publicado.

